Emine Foat Tugay

Emine Fuat Tugay (1897–1973) Doğumu ve Ailesi 1897 yılında İstanbul’un Emirgân semtinde doğan Emine Dürriye Fuat Tugay, Osmanlı ve Mısır hanedanlarını birleştiren seçkin bir aileye mensuptur. Babası Mahmud Muhtar Paşa, Osmanlı ordusunda görev yapmış, bakanlık ve diplomatik görevlerde bulunmuş önemli bir devlet adamıdır. Dedesi Gazi Ahmed Muhtar Paşa, Osmanlı İmparatorluğu’nun en saygın askerî ve siyasî figürlerinden biridir. Annesi Prenses Nimetullah, 19. yüzyıl Mısır Hidivi İsmail Paşa’nın en küçük kızıdır. Bu köklü soy geçmişi, Emine Fuat Tugay’ı Osmanlı imparatorluk seçkinleri ile Mehmet Ali Paşa hanedanı arasında tarihsel bir kesişim noktasına yerleştirir. Eğitim ve Kültürel Çevre Seçkin bir ailede yetişen Emine Fuat Tugay, çok dilli ve çok kültürlü bir ortamda eğitim almıştır. Osmanlı, Mısır ve Avrupa kültürlerinin iç içe geçtiği bu çevre, onun tarih bilincini ve anlatı tercihlerini derinden etkilemiştir. Anılarında, bireysel deneyimlerden ziyade aile hafızasına ve tarihsel sürekliliğe odaklanması, bu kültürel formasyonun bir yansıması olarak okunabilir. Siyasi Kırılmalar ve Sürgün Deneyimi Emine Fuat Tugay’ın yaşamı, 1950’li yıllarda Türkiye ile Mısır arasında yaşanan diplomatik krizlerden doğrudan etkilenmiştir. 1954 yılında Mısır’da yürürlüğe giren Müsadere Kanunu kapsamında, Kral Faruk ve hanedan mensuplarının tüm mal varlıklarına el konulmuş; Mehmet Ali Paşa soyundan gelen Emine Fuat Tugay’ın malları da bu kapsamda müsadere edilmiştir. Eşi Büyükelçi Hulusi Fuat Tugay’ın diplomatik dokunulmazlığı kaldırılmış ve aileye ülkeyi terk etmeleri için yalnızca yirmi dört saat tanınmıştır. Bu süreçte yaşanan aşağılayıcı uygulamalar—özellikle havaalanında basın önünde yapılan aramalar—ailenin kamusal itibarı açısından derin bir kırılmaya yol açmıştır. Three Centuries ve Yazarlığı Emine Fuat Tugay’ın anıları, Three Centuries: Family Chronicles of Turkey and Egypt adlı eserde toplanmıştır. Anlatı 1913 yılında sona erse de, kitabın yazımı ve yayımlanması, söz konusu diplomatik krizlerin hemen ardından gerçekleşmiştir. Bu yönüyle Three Centuries, yalnızca bir aile kroniği değil; aynı zamanda itibarını yitirmiş bir hanedanın geçmişteki gücünü, sürekliliğini ve saygınlığını yeniden kurmayı amaçlayan bir bellek çalışması olarak okunabilir. Hafıza, Soy ve Meşruiyet Tugay, eserinde aile geçmişini 17. yüzyıla kadar geri götürerek ayrıntılı bir soy anlatısı kurar. Dikkat çekici biçimde, anılarında eşinden neredeyse hiç söz etmez; bunun yerine tarihsel belgeler, arşiv kaynakları ve soy ilişkileri ön plana çıkar. Bu tercih, metnin duygusal olduğu kadar politik bir motivasyona da sahip olduğunu gösterir: aile aidiyetini yeniden tesis etmek, kolektif hafızadaki itibar kaybını telafi etmek ve tarihsel meşruiyeti yeniden üretmek. Tarihsel ve Edebi Önemi Emine Fuat Tugay’ın yaşam yazısı, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan geçiş sürecinde elit kadınların tarih, hafıza ve soy anlatıları aracılığıyla kendilerini nasıl konumlandırdıklarını gösteren önemli bir örnek sunar. Three Centuries, bireysel bir anı kitabı olmanın ötesinde, hanedan belleği, transnasyonel aidiyet ve imparatorluk sonrası kimlik arayışlarını görünür kılan bir metin olarak değerlidir.