Selma Ekrem

Selma Ekrem (1902–1986) Doğumu ve Ailesi 1902 yılında doğan Selma Ekrem, Osmanlı’nın entelektüel ve siyasî elitine mensup köklü bir aileden gelmektedir. Babası Ali Ekrem Bolayır (1867–1937), şair, yazar ve İstanbul Üniversitesi’nde Türk edebiyatı profesörü olarak görev yapmış önemli bir edebiyatçıdır. Dedesi Namık Kemal (1840–1888) ise Osmanlı modernleşme sürecinin en etkili figürlerinden biri, vatan ve hürriyet kavramlarını edebiyat yoluyla siyasileştiren öncü bir düşünürdür. Namık Kemal’in Vatan Yahut Silistre adlı oyunu nedeniyle sürgüne gönderilmesi, Selma Ekrem’in ailesel hafızasında edebiyat ile siyaset arasındaki gerilimi erken yaşlardan itibaren görünür kılmıştır. Çocukluk ve Erken Dönem Deneyimler Selma Ekrem’in çocukluğu İstanbul, Kudüs ve Ege Adaları arasında geçmiştir. Babasının valilik görevleri nedeniyle farklı coğrafyalarda yaşamış; bu süreçte çok dilli, çok kültürlü bir çevrede yetişmiştir. Balkan Savaşları’nı, Birinci ve İkinci Dünya Savaşları’nı bizzat deneyimlemiş; ailesiyle birlikte Atina’da kısa süreli tutukluluk yaşamıştır. Bu erken deneyimler, onun hem siyasal çalkantılara hem de yer değiştirmeye dayalı bir hayatın gerçeklerine yakından tanıklık etmesini sağlamıştır. Eğitim, Kimlik ve Doğu–Batı Arasında Konumlanış Edebiyatla iç içe büyüyen Selma Ekrem, erken yaşlardan itibaren hem Osmanlı/Türk edebiyat geleneğine hem de Batı edebiyatına aşina olmuştur. Ailesinin entelektüel mirası, onun Doğu ile Batı arasındaki kültürel gerilimleri yalnızca teorik değil, yaşanmış bir deneyim olarak kavramasına imkân tanımıştır. Bu çift yönlü kültürel birikim, Ekrem’in ilerleyen yıllarda İngilizce yazmayı tercih etmesinde ve kendisini iki dünya arasında konumlandırmasında belirleyici olmuştur. Amerika’ya Göç ve Yazarlık Selma Ekrem, yirmi iki yaşında Amerika Birleşik Devletleri’ne göç ederek, dönemin toplumsal cinsiyet normlarına meydan okuyan bir karar almıştır. Bu göç, onun için yalnızca coğrafi bir yer değiştirme değil, aynı zamanda kişisel özgürlük ve özneleşme arayışının bir ifadesidir. Amerika’da yaşamaya başladıktan sonra, deneyimlerini ve gözlemlerini İngilizce kaleme alarak daha geniş bir okur kitlesine ulaşmıştır. Unveiled ve Yaşam Yazısı Selma Ekrem’in en bilinen eseri Unveiled: The Autobiography of a Turkish Girl (1930), hızla modernleşen Osmanlı toplumunda bir kız çocuğu olarak büyüme deneyimini ve Amerika’daki göçmenlik hayatını anlatır. Eser, hem harem ve Osmanlı aile yapısına dair içerden bir bakış sunar hem de Batılı okurların beklentilerini bilinçli biçimde dönüştüren otoetnografik bir anlatı olarak öne çıkar. Unveiled, Selma Ekrem’i erken dönem İngilizce yazan Osmanlı/Türk kadın yazarları arasında merkezi bir konuma yerleştirir. Gazetecilik ve Kamusal Entelektüel Kimliği Selma Ekrem, yalnızca bir otobiyografi yazarı değil, aynı zamanda üretken bir gazetecidir. 1940’lı yıllardan 1970’lere kadar, başta The Christian Science Monitor olmak üzere çeşitli Amerikan gazetelerinde yaklaşık 300 makale yayımlamıştır. Bu yazılarda Türkiye, Osmanlı mirası, kültür, siyaset ve gündelik hayat üzerine değerlendirmeler yaparak, Türk dünyası ile Amerikan kamuoyu arasında bir kültürel arabulucu rolü üstlenmiştir. Edebi ve Tarihsel Önemi Selma Ekrem’in yaşamı ve yazıları, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e, oradan Amerika’ya uzanan çok katmanlı bir tarihsel sürekliliği yansıtır. Hem kadın kimliği hem de göçmen deneyimi üzerinden yazan Ekrem, İngilizceyi bir “dış ses” olarak değil, kendi hikâyesini anlatmanın bilinçli bir aracı olarak kullanmıştır. Bu yönüyle Selma Ekrem, Anglophone Osmanlı/Türk kadın yazarlığı geleneğinin öncü ve kurucu figürlerinden biri olarak değerlendirilmektedir.